НЕ - ВАЙНЕ!
2292

Дзяржаўная і недзяржаўная прэса ў Беларусі: асноўныя тэмы і іх асвятленне. Студзень 2015 г.

10.02.2015 Крыніца: Марыя Савушкіна для ww.baj.by

Ва ўмовах, калі недзяржаўная прэса вымушана канкураваць з магутнай дзяржаўнай медыясістэмай, цікава адзначыць розніцу ў асвятленні вострых сацыяльна-палітычных тэм дзяржаўнымі і недзяржаўнымі СМІ. Ці сапраўды іх кантэнт адрозніваецца, як гэта прынята лічыць? Ці лічаць выданні папулярнымі адны і тыя ж тэмы? Ці ствараюць яны розныя інфармацыйныя рэчаіснасці?

Прапануем Вашай увазе даследаванне рознафарматных медыяў за студзень 2015 года.

Метад даследавання – якасны і колькасны кантэнт-аналіз.

Для даследавання былі выбраныя дзяржаўнае і незалежнае друкаваныя выданні, якія маюць прыкладна аднолькавы памер, перыядычнасць, тэматычную скіраванасць (пазіцыянуюць сябе як грамадска-палітычныя выданні), інфармагенцтвы, - дзве самыя заўважныя кампаніі. Для аналізу друкаваных СМІ і паведамленняў інфармагенцтваў вылучана 4-6 тэмаў, якія былі найбольш папулярнымі[i] ў студзені.

Для якаснага аналізу тэлевізійнага кантэнту выкарыстаныя назвы публіцыстычных праграм незалежнага тэлебачання “Белсат” і праграм дзяржаўных тэлеканалаў АНТ і Першы нацыянальны тэлеканал.

Як параўнаць дзяржаўныя і недзяржаўныя СМІ? Крытэры выбаркі, апісанне метаду.

Дзяржаўнае выданне “СБ.Беларусь Сегодня” і недзяржаўнае “Комсомольская правда в Беларуси” валодаюць падобнымі, істотнымі для даследавання, паказчыкамі:  прыкладна аднолькавы памер газет, аднолькавая перыядычнасць - 5 разоў на тыдзень (за студзень кожная рэдакцыя выдала 19 нумароў), папулярнасць у сваім сегменце.

Згодна даследаванню “Медыясфера Беларусі” (Мн, 2014), якое падрыхтаваў Інфармацыйна-аналітычны цэнтр пры Адміністрацыі прэзідэнта РБ, штодзённікі сёння набывае каля 27,1% беларускай аўдыторыі (с.45). “Комсомольская правда в Беларуси” і “СБ.Беларусь Сегодня” – лідары ў сваім сегменце і з’яўляюцца найбольш папулярнымі друкаванымі СМІ краіны. Штодзённы наклад “СБ. Беларусь Сегодня” (400 тыс. асобнікаў) у 10 разоў перавышае наклад “КП-Комсомольская правда в Беларуси”(каля 40 тыс. асобнікаў). Нягледзячы на гэта, самым чытаным друкаваным выданнем у Беларусі з’яўляецца “Комсомольская правда в Беларуси”, - у месяц газету чытаюць 32,9% рэспандэнтаў, а “СБ.Беларусь Сегодня” - 30,3% . Суткавы ахоп аўдыторыі “СБ.Беларусь сегодня” скаладае 16,0% ад усёй медыя-аўдыторыі, “Комсомольская правда в Беларуси” - 11,3% (“Медыясфера Беларусі”, с. 47-48, раздзел “Рейтинг печатных изданий по уровню популярности”).

Для аналізу былі выбраныя 1-3 палосы друкаванай версіі выданняў.

Чаму? Найважнейшая інфармацыя альбо тэмы, як правіла, у друкаваных СМІ размяшчаюцца на першых трох палосах – гэта найбольш рэйтынгавы посцінг (ад анг. posting – размяшчэнне рэкламы на плакатах ці афішах). Выпадкі, калі загаловак альбо пачатак артыкула змешчаныя на 1-3 палосах, а працяг – “у глыбіні” газеты, не ўлічаныя ў колькасным аналізе. Але, зважаючы на тое, што эмацыйна і эстэтычна загалоўкі ўздымаюць тэму, яны пазначаныя ў матрыцы. Для колькасных замераў выкарыстоўваліся копіі артыкулаў у інтэрнэт-версіях выданняў www.kp.by і www.sb.by.

Тэматычны адбор, апісанне матрыцы

Такім чынам, асноўныя тэмы ў студзені для беларускіх СМІ былі наступныя (у парадку з’яўлення):

- Валютны крызіс. Курс беларускага рубля

- Тэракт у рэдакцыі газеты Charlie Hebdo у Парыжы

- Змены ў правілах дарожнага руху

- Ваенны канфлікт ва Украіне

- З’езд БРСМ

- Прэс-канферэнцыя прэзідэнта А. Лукашэнкі

 

Інфаграфіка ілюструе аналіз кантэнту як друкаваных выданняў, так і інфармацыйных агенцтваў:

Табліца змяшчае назву артыкула па тэме ў газеце “Комсомольская правда в Беларуси” і яго аб’ём, і назву артыкула па тэме ў “СБ.Беларусь Сегодня” і яго аб’ём.

Тэма

"Комсомольская Правда в Беларуси". Артыкулы па тэме.

Памер (тыс. знакаў)

"СБ.Беларусь Сегодня".
Артыкулы па тэме.

Памер (тыс. знакаў)

1. Валютны крызіс. Курс беларускага рубля.

«Пять наивных вопросов о курсах и валютах»

5

«Ограничения сняты»

 

3,1

«Новые курсы валют: за день доллар вырос на 680 рублей, а евро - на 750»

1,5

«Комиссию на покупку валюты снизили до 10 %»

1,8

«В минских обенниках продают то, что сдали»

1,8

«Курс беларуского рубля стал своободным»

2,2

«Наш рубль будет больше зависеть от российского»

1,9

«Доллар в обменнике должен стоить не дороже 14 035, евро 16 565»

0,8

«Стало ли в обменниках больше валюты после отмены комиссии»

2,6

«В банках курс российского рубля может на 30% отличаться от официального»

1,5

2. Тэракт у рэдакцыі газеты Charlie Hebdo у Парыжы.

«Террористы, расстрелявшие французских журналистов выросли под Парижем». Заголовок

0

«Кровавая трагедия в Париже». (пачатак артыкула, 1 паласа).

0,5

«Должна ли измениться Европа после терактов в Париже?». Вопрос дня.

 

«Франция. Продолжение следует».

2,7

«В гомельской галерее хранятся фотоработы журналиста, погибшего в парижском теракте».

3,1

«Выставка фоторабот Мишеля Рено, погибшего при нападении на Charlie Hebdo, открылась в Гомеле»,

1,7

3. Змены ў правілах дарожнага руху

«С 16 января в нашей стране вступили в силу новые Правила дорожного движения».

1,5

«С 16 января вступят в силу изменения в Правила дорожного движения

2,3

«С 16 января за поездку без детского кресла буду штрафовать». Заголовок

0

4 анонсы прамой лініі з начальніка УДАІ МУС Юрыем Літвінам, якую газета правяла 14 студзеня.

2,5

«Как рассадить троих детей по автокреслам? »

4,4

«Первые нарушители новых ПДД: водитель маршрутки и мама с ребенком на руках»

4,4

«А как вы заботитесь о безопасности детей?». Вопрос дня.

2,5

4. Ваенны канфлікт ва Украіне

У беларускай версіі газеты ў студзені тэма амаль не асвятлялася (заўважных матэрыялаў на 1-3 палосах выдання надрукавана не было).

0

За студзень з’явілася 5 артыкулаў на тэму канфлікта ў Данбасе аўтара выдання Ніны Васільевай, размешчаныя на 2 альбо 3 паласе з анонсам на 1-ай.

20

5. З’езд БРСМ

Пра зъезд БРСМ на 1-3 палосах выданне не ўзгадване

0

«Генералы своих карьер»

7,5

«Открытый диалог поколений»

5,5

6. Прэс-канферэнцыя прэзідэнта А. Лукашэнкі

«Александр Лукашенко: у меня в загашніке только 50 млн рублей. Валюта – только коммандировочные».

4,9

Выданне змяшчае справаздачу з прэс-канферэнцыі з 1-4 паласу нумара №18 за 30 студзеня 2015 г.

64

«Нам чужих земель не надо! Нам желательно свою никому не отдать” Воспрос от КП».

4,8

 

Апісанне вынікаў даследавання

Колькасная розніца выяўленая амаль па ўсіх выбраных тэмах:

- Найбольшая розніца існуе ў асвятленні тэмаў “Прэс-канферэнцыя прэзідэнта А. Лукашэнкі” і “Ваенны канфлікт ва Украіне”. Памер матэрыялаў у “СБ.Беларусь Сегодня” па выніках прэс-канферэнцыі прэзідэнта амаль у 6 разоў перавышае паведамленні на гэту тэму ў “Комсомольская правда в Беларуси”. Матэрыялы на тэму канфлікту ва Украіне на першых трох палосах у “Комсомольская правда в Беларуси” адсутнічаюць, у той час як “СБ. Беларусь Сегодня” рэгулярна звяртаецца да гэтай тэмы.

- Найменшая колькасная розніца выяўлена ў асвятленні тэмаў “Тэракт у рэдакцыі газеты Charlie Hebdo у Парыжы” і “Змены ў правілах дарожнага руху”.

Заўважная розніца выявілася і ў рытме тэматычнага асвятлення. Напрыклад, “Комсомольская правда в Беларуси” звяртаецца да тэмы “Валютны крызіс. Курс беларускага рубля” 9 разоў, “СБ. Беларусь Сегодня” – толькі адзін. Таксама “Змены ў правілах дарожнага руху” – тэма, якая спарадзіла рознабаковыя цікавыя тэксты ў “Комсомольская правда в Беларуси”: рэпартажы, інфармацыйная паведамленні, парады чытачам і інтэрвію. У той час як “СБ. Беларусь сегодня” настойліва, з нумара ў нумар, прапаноўвала сваім чытачам дазваніцца на прамую лініі з начальнікам УДАІ МУС Юрыем Літвінам і самім задаць усе свае пытанні. Чаму так? Можа зрабіць дапушчэнне, што такім чынам, пазбягаючы ўзняцця праблемных для чытачоў пытанняў, выданне імкнецца не фіксаваць увагі на нязручных для людзей рашэннях улады і не дэталізаваць іх. Тэмы, якія могуць спарадзіць і ўмацаваць крытычныя настроі аўдыторыі, абыходзяцца ўвагай ці асвятляюцца вельмі нейтральна.

Камерцыйна арыентаванае, зацікаўленае ў здабыцці новых чытачоў выданне ніколі не дазволіла б сабе прыкрывацца “афіцыйнымі асобамі” і ўнікаць журналісцкай распрацоўкі тэмы. Каманда “Комсомольская правда в Беларуси” ў асвятленні тэмы“Змены ў правілах дарожнага руху” дала калегам з дзяржаўнай прэсы бліскучы майстар-клас.

“Ваенны канфлікт ва Украіне”. Аналіз паказвае відавочную розніцу ў падыходах да асвятлення гэтай тэмы ў выбраных выданнях. “СБ. Беларусь Сегодня” ў студзені рэгулярна змяшчала паведамленні пра канфлікт. Характар паведамленняў - асцярожны і вытрыманы і строга адпавядае танальнасці афіцыйнай пазіцыі. У тэкстах адсутнічаюць крытычныя заўвагі, прычынна-выніковая сувязі, высновы і прагнозы пра магчымае развіццё падзей. Таксама адсутнічае асабістае меркаванне журналіста, - аўтар карыстаецца другаснымі крыніцамі і не з’яўляецца ўдзельнікам ці відавочцам падзеяў. Магчыма такім чынам рэдакцыя “СБ.Беларусь Сегодня” дае сігнал чытачам: “Тэма вельмі сур’ёзная, ігнараваць яе немагчыма, але і большага сказаць не можам”.

Паведамленні ў “СБ. Беларусь Сегодня” не маюць характару контрапрапаганды пануючым у эфіры расійскім СМІ. Аднак нейтральны медыйны тон, які практыкуе “СБ.Беларусь Сегодня”, можа стаць пэўнай інфармацыйнай процівагай у інфармацыйным полі і сігналам ці маяком для аўдыторыі. Для намёка на тое, што рэдакцыя і замоўцы рэдакцыйнай палітыкі “СБ. Беларусь Сегодня” прытрымліваюцца іншай ад расійскіх СМІ думкі, гэтых тэкстаў цалкам дастаткова.

На першых трох палосах “Комсомольская правда в Беларуси” рэпартажы і паведамленні пра ваенны канфлікт ва Украіне ў студзені адсутнічалі. Аднак выданне дуркуе матэрыялы адносна падзеяў ва Украіне, якія адбыліся ў Беларусі, а менавіта пра спробу мірных перамоваў. Артыкулы Представители ДНР и ЛНР прилетели в Минск на переговоры, но даже не покинули территорию аэропорта (“Комсомольская правда в Беларуси”, 30 студзеня) і Решить в Минске судьбу мира на Украине снова не получилось, (“Комсомольская правда в Беларуси”, 31 студзеня) агульнай колькасцю 11,5 тыс. знакаў маюць сітуатыўны характар і змест.

З’езд БРСМ. Таксама адна з падзеяў, якая падаецца надзвычай важнай рэдакцыі “СБ. Беларусь Сегодня”. Газета прысвячае з’езду БРСМ дзве першыя паласы і вялікія тэксты на самых рэйтынгавых месцах. “Комсомольская правда в Беларуси” ўвогуле абыходзіць падзею ўвагай.

Цікавай з пункту погляду аналізу падаецца назва артыкула пра з’езд БРСМ у “СБ. Беларусь Сегодня”. “Генералы своих карьер” – яўны парафраз назвы вядомага фільму “Генералы песчаных карьеров” пра дзяцей-жабракоў у Паўднёвай Амерыцы ў сярэдзіне мінулага стагоддзя. Дзеці ў фільме паўстаюць злымі і жорсткімі, а сама гісторыя кепска заканчваецца.

 

Высновы

Згодна сацыялагічнаму даследаванню “Медыясфера Беларусі” (Мн, 2014), асноўная аўдыторыя штодзённай прэсы ў Беларусі - гэта людзі ад 40–49 гадоў і ад 60 гадоў (гэтыя дзве групы складаюць прыкладная 35,0% аўдыторыі). Моладзі – 14,7%, сельскіх жыхароў - 45,2% , гарадскіх - 21,0%.

Недахоп кантэксту, агульнай інфармацыі пра падзеі характэрны як для дзяржаўнай, так і для незалежнай газеты. Вострыя палітычныя тэмы падаюцца альбо ўскосна, альбо ў выглядзе бясспрэчнай аксіёмы і ісціны, - рэдакцыя “СБ. Беларусь Сегодня”, напрыклад, “прыціскае” чытачоў памерам артыкулаў на палітычныя тэмы, “манументальнымі” загалоўкам і інш. Прадставіць альтэрнатыўную думку, пададзеную ў выданні “на роўных”, немагчыма. Пры асвятленні палітычных тэмаў і дзеянняў улады “Комсомольская правда в Беларуси” імкнецца максімальна спрасціць тэкст да набору фактаў і храналагічнай паслядоўнасці падзеяў. “Комсомольская правда в Беларуси” з любой тэмы імкнецца “выціснуць” “чалавечы фактар”, расказаць гісторыю, паказаць асобу. Тым часам, глыбінныя палітычныя і грамадскія тэндэнцыі застаюцца па-за ўвагай рэдакцыі. Шкада, бо абагульненні - таксама частка журналістыкі.

Як адно, так і другое выданне пазбягаюць рознасці думак, сутыкнення меркаванняў на сваіх старонках і праблемнай распрацоўкі тэмы. Газеты не ствараюць праблемнае поле, у якім мог бы нарадзіцца крытычны погляд чытача на падзеі, - максімум фактаў, мінімум экспертнага меркавання і ацэнак.

Выданні працуюць са сваёй аўдыторыяй, трымаючы “в уме” асноўны кантэкст. У прынцыпе, СМІ імкнуцца падаць сябе нібы па-за палітычным і грамадскім кантэкстам, але на самой справе гэты палітычны і грамадскі кантэкст існуе, ён вельмі моцны і змястоўны. Асаблівасць такога стылю працы – ілюзія валодання тэмай, якая ствараецца ў чытачоў. Але, пакуль чытачы распазнаюць “дарожныя знакі”, якія ім дае рэдакцыя, можна сказаць, што аўдыторыя з газетай “на адной хвалі”. Чытачы штодзённікаў, як паказваюць даследванні, - гэта людзі з савецкай спадчынай, што значна падаўжае жыццё журналістыкі недагаворак і намёкаў.

Інфармацыйныя агенцтвы

Асаблівасць дзейнасці інфармацыйнага агенцтва – гэта бесперапынная праца па стварэнні і распаўсюдзе навінаў і інфармацыйных матэрыялаў. Журналісты інфармацыйных агенцтваў, як правіла, першымі даведваюцца пра тое, што адбылося, і адразу ж выпускаюць інфармацыю "ў эфір" у выглядзе кароткіх паведамленняў. Рэпутацыя агенцтва залежыць ад дакладнасці і хуткасці працы. У Беларусі ў гэтым сегменце медыйнага поля дзве найбольш заўважныя кампаніі – дзяржаўнае агенцтва БелТА і прыватнае  БелаПАН.

Для аналізу паведамленняў інфармагенцтваў быў выбраны метад падліку паведамленняў па ключавых словах. Так, напрыклад, для тэмы “Валютны крызіс. Курс беларускага рубля” ключавымі словамі былі выбраныя - “крызіс”, “валюта”. Для тэмы “Ваенны канфлікт ва Украіне” адпаведна - “Украіна” і “сепартратысты” (было зроблена дапушчэнне, што так часцей за ўсё беларускія СМІ называюць адзін з бакоў канфлікту). Для тэмы “Прэс-канферэнцыя А. Лукашенкі”, ключавое слова - “Лукашэнка”, і г.д.

Слупкі з лічбамі - колькасць паведамленняў за студзень на сайце інфармагенцтва. Для падліку выкарыстоўвалася пошукавая сістэма сайтаў www.belapan.by і www.belta.by. Такім чынам, колькасць паведамленняў на сайтах інфармацыйных агенцтваў БелаПАН і БелТА з ключавымі словамі па выбраным тэмам з 1 студзеня па 1 лютага наступная:

 Тэма

Ключавое слова

БелаПАН

колькасць узгадванняў

Белта

колькасць узгадванняў

1. Валютны крызіс. Курс беларускага рубля.

«кризис»

27

19

«валюта»

19

8

2. Тэракт у рэдакцыі газеты Charlie Hebdo у Парыжы.

«теракт»

4

6

«Charlie Hebdo»

21

25

3. Ваенны канфлікт ва Украін

«Украина»

53

43

«сепаратисты»

12

0

4. Прэс-канферэнцыя прэзідэнта А. Лукашэнкі

«Лукашенко»

262

270

Апісанне матрыцы

Даследаванне паказала, што колькаснай розніцы ў тэматычных паведамленнях інфармагенцтваў у студзені амаль няма. Самае вялікае разыходжанне выявілася ва ўзгадванні ў інфармацыйных паведамленнях словаў “сепаратысты” – 12 (Белапан) і 0 (БелТА). Магчыма, гэта тлумачыцца тым, што ў агенцтваў ёсць свая інфармацыйная палітыка адносна асвятлення падзеяў ва Украіне, і БелТА выкарыстоўвае іншую назву для бакоў гэтага канфлікту, а ключавое слова “сепаратысты” – даследчыцкая здагадка, якая супала з інфармацыйнай палітыкай БелаПАН.

Найбольшая колькасная розніца выявілася ў паведамленнях на тэму валютнага крызісу. Недзяржаўнае агенцтва часцей ужывала слова “крызіс” і “валюта”, у той час як БелТА альбо не пісала навінаў на гэтую тэму, альбо выкарыстоўвала для яе асвятлення іншую тэрміналогію. Таксама цікава, што абодва агенцтвы знайшлі амаль аднолькавую колькасць інфармацыйных нагодаў з удзелам Аляксандра Лукашэнкі.

Высновы

На падставе атрыманых дадзеных можна сцвярджаць, што інфармагенцтвы ў сваёй працы выкарыстоўваюць аднолькавую прафесійную парадыгму. Дзяржаўнае і незалежнае інфармацыйныя агенцтвы дзейнічаюць у практычна аднолькавым інфармацыйным полі. Яны, хутчэй за ўсё, карыстаюцца аднымі і тымі ж крыніцамі інфармацыі, звяртаюцца да аднолькавых ньюсмейкераў. Рытміка асвятлення вызначаных тэмаў таксама аказалася вельмі падобнай у абедзьвюх кампаній, што можа сведчыць як пра прамую канкурэнцыю, так і пра яе адсутнасць. Хутчэй за ўсё, у кожнага з агенцтваў ёсць свая статычная аўдыторыя, зацікаўленая ў спажыванні прадукта менавіта гэтай кампаніі, і не звяртаецца для параўнання ці аналізу да канкурэнтаў.

У любым выпадку, сітуацыя больш “роўная” чым у друкаваных СМІ. Гэта можа сведчыць у тым ліку пра адсутнасць спробаў маніпуляваць аўдыторыяй праз паведамленні інфармагенцтваў, і, як вынік, – ім можна давяраць больш, чым газетам.

Тэлебачанне: якасны аналіз тэмаў грамадска-палітычных праграмаў

Для параўнання былі выбраныя назвы публіцыстычных праграмаў у жанры “ток-шоў”, “рэпартаж” і “інтэрв'ю” з прыкладна аднолькавай эфірнай перыядычнасцю і месцам у вяшчальнай сетцы на спадарожнікавым канале “Белсат”– найбольш заўважным незалежным тэлевізійным праекце, (рэйтынг даверу ў аўдыторыі 42,1% , (“Медыясфера Беларусі”, Мн, 2014, с. 29) і на дзяржаўных каналах АНТ (тэлебачанне з самым высокім на сёння рэйтынгам даверу) і Першым Нацыянальным тэлеканале:

Праграмы, жанры

«Форум», Белсат

Назва праграмы

«Дело принципа», ОНТ

Назва праграмы

Ток-шоў

«Самакіраванне – не для нас»

«Достотачно ли деятельность власти освещена в прессе?»      

«Пакаленне «сексі»

«Что даёт больший эффект в борьбе с наркотиками?»

«Дзе мяжа талерантнасці і цярпімасці?»

«Что стало причиной терактов во Франции?»

«Брак ці шлюб?»

«Привлекательна ли Беларусь для туристов?»           

Рэпартаж

«Рэпартэр», Белсат

«Специальный репортаж»,

Першы Нацыянальны

«Дзіўная прапанова баранавіцкіх уладаў: з уласнага жытла ў цэнтры перасяліць у арэнднае

«Салей, которого мы не знали... »

«Улады атакуюць кнігарню «Логвінаў»

«Детское "Евровидение": история в 11 лет»

«Як жыхары Маладзечна вярнулі сваю ўласную гісторыю і назвы вуліцаў

«Я - это ты! Близнецы»

«Куды падзець свайго брата меншага на час адпачынку?

«Балтийский берег»

«Царкву знішчылі дзеля фільму з Міхалковым. Цяпер вернікі яе аднавілі

«Контроль особого назначения»

«Як беларусам танна падарожнічаць па Eўропе

«Детский мир»

Публіцыстыка, інтэрв’ю

 

«Два на два», Белсат

«Актуальное интервью»,

 Першы Нацыянальны

Віктар Карніенка і Сяргей Марцалеў

"Актуальное интервью" с Анатолием Пахомовым

Сяргей Чалы і Сяргей Балыкін: Як расейскі крызіс паўплывае на беларускую эканоміку?

«Актуальное интервью» с Михаилом Журавковым

Сяргей Антусевіч і Мікола Пазнякоў: Хто і як можа абараніць правы працаўнікоў у Беларусі?

"Актуальное интервью" со Станиславом Говорухиным

Сяргей Будкін і Франак Вячорка пра культурніцкія трэнды мінулага года

"Актуальное интервью" с Максимом Поташевым

 

Высновы 

Ток-шоў. Відавочна, што рэдакцыі “Форума” і “Дело принципа” маюць розныя падыходы да пазіцыянавання свайго прадукту. Мы бачым выразна акрэсленае дыскусійнае поле ў назве ў назве праграмы (АНТ, “Дело принципа”) і неканфліктную артыкуляцыю праблемнага моманту замест назвы (“Белсат”, “Форум”). Назвы ток-шоў “Форум” не заўсёды зразумелыя і з пункту погляду логікі і мовы - як, напрыклад, назва “брак ці шлюб?”, ці “пакаленне сэксі”… Што ў перадачы з такой назвай чакае гледачоў?

Тэма ток-шоў “Дело принципа” на АНТ часам завострана да такой ступені, што калідор для дыскусіі застаецца надзвычай вузкі. Напрыклад, праграма “Достотачно ли деятельность власти освещена в прессе?”: як бы яе ўдзельнікі ні спрачаліся – уладу на перадачы з такой назвай не пакрытыкуеш.

Абодва каналы толькі адну праграму ў месяц прысвячаюць уласна палітычным тэмам. Назва праграмы “Самакіраванне – не для нас” на канале Белсат пакідае неабсяжны прастор для здагадак: пра што будзе перадача? Сінхронна “Форум” і “Дело принципа” звяртаюцца да праблем моладзі праз абмеркаванне наркатычнай залежнасці (АНТ) і паўсюднага “сэксі” (“Белсат”).

Рэпартаж. З аналізу назваў бачна, што “Белсат” значна больш змястоўны і востры ў прэзентацыі гэтага журналісцкага жанру. Мы маем узнятыя актуальныя сацыяльныя пытанні амаль у кожным выпуску “Рэпартэра” (“Белсат”) насуперак сумнай “нятленцы” ў “Специальном репортаже” на Першым Нацыянальным тэлеканале. Рэпартажы на дзяржаўным ТБ не маюць прывязкі да часу і вострай сацыяльнай ці палітычнай скіраванасці. Назвы праграмаў увогуле мала гавораць пра іх змест. Тым часам “Белсат” у складанні рэпартажнай лініі надае ўвагу як бягучай стужцы навінаў, так і назвам рэпартажаў, - яны цікавыя, вострыя, праблемныя.

Якое рэдакцыйнае рашэнне больш рэйтынгавае? Без сумневаў, перавага на баку “Белсату”, які бярэ актуальнасцю тэмаў, дакладнасцю фармулёўвак у назвах, сацыяльнай завостранасцю. А рэпартажы з назвамі “Балтийский берег” і “Детский мир” (“Специальный репортаж”, Першы Нацыянальны тэлеканал) могуць існаваць у любым часе і прасторы, акрамя прасторы прафесійнай журналістыкі.

Публіцыстыка і інтэрв'ю. “Актуальное интервью” на Першым Нацыянальным канале выкарыстоўвае ў назве толькі імя героя, у той час як “Белсат” разам з імёнамі герояў змяшчае і тэму для абмеркавання. Гэта сведчыць і пра больш паважлівы падыход да гледача. Тэма інтэрв'ю можа быць цікавай значна шырэйшаму колу гледачоў, чым кола знаёмых героя, - відавочная рэч, але пакуль яшчэ не ўсім зразумелая.

Высновы

Як дзяржаўнае, так і недзяржаўнае тэлебачанне недастаткова клапоцяцца пра сваю аўдыторыю. Назвы праектаў – выдатная магчымасць звярнуцца да зацікаўленых людзей і здабыць новых гледачоў. Ва ўмовах канкурэнцыі гэты спосаб нельга недаацэньваць.

 

Спіс выкарыстанай літаратуры:

М.М. Назаров. Контент-анализ медиа текстов

О.Т. Манаев. Контент-анализ — описание метода

МЕДИАСФЕРА БЕЛАРУСИ. Социологический аспект. Мн, 2014. (Электронная версія зборніка знаходзіцца на сайце www.iac.gov.by)


[i] На думку аўтара даследвання.


 

Самыя важныя навіны і матэрыялы ў нашым Тэлеграм-канале — падпісвайцеся!