Ацэнка становішча са СМІ і свабодай выказвання ў Беларусі
грамадскага аб’яднання «Беларуская асацыяцыя журналістаў»
ГА «Беларуская асацыяцыя журналістаў» занепакоена сітуацыяй са сродкамі масавай інфармацыі, якая склалася ў краіне напярэдадні выбараў у мясцовыя саветы і ў перыяд падрыхтоўкі да прэзідэнцкіх.
Сёння ёсць усе падставы лічыць, што беларускія СМІ не здолеюць забяспечыць выбаршчыкаў аб’ектыўнай і своечасовай інфармацыяй, не стануць платформай для абмеркавання перадвыбарных праграм кандыдатаў.
Найбольш трывожнымі тэндэнцыямі апошняга часу з’яўляюцца вынясенне Міністэрствам інфармацыі папярэджанняў друкаваным СМІ (што, у прыватнасці, паставіла пад пагрозу выпуск газеты «Народная воля»), а таксама распрацоўка праекта ўказа пра рэгуляванне
Напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў 2006 года шэраг
8 лютага споўніцца роўна год з часу ўступлення ў сілу новага закона «Аб сродках масавай інфармацыі». На працягу ўсяго гэтага часу беларускія СМІ праходзяць перарэгістрацыю, і ў цэлым гэты працэс працякаў бесканфліктна. Разам з тым, шэрагу новых
Узмацняецца і палітыка эканамічнай дыскрымінацыі недзяржаўнай прэсы. Па інфармацыі ГА «БАЖ», на пачатку 2010 года шэраг буйных рэкламадаўцаў пад ціскам уладаў у аднабаковым парадку пачалі спыняць супрацоўніцтва з недзяржаўнымі СМІ. Гэтыя дзеянні ставяць пад пагрозу развіццё незалежных сродкаў масавай інфармацыі, і, як вынік, — пагражаюць распаўсюду аб’ектыўнай інфармацыі ў беларускім грамадстве.
Не губляе актуальнасці і праблема акрэдытацыі карэспандэнтаў і адкрыцця афіцыйных прадстаўніцтваў замежных СМІ ў Беларусі. У канцы 2009 года беларускае МЗС дазволіла адкрыць у краіне карпункт «Еўрапейскага радыё для Беларусі» тэрмінам на 1 год, але гэта не вырашыла праблемы ў прынцыпе. Улады з аднаго боку адмаўляюць у акрэдытацыі журналістам замежных СМІ, а з іншага боку — абвяшчаюць нелегальнай іх дзейнасць і аказваюць ціск на журналістаў, якія супрацоўнічаюць з замежнымі масмедыя.
Абвастрылася праблема доступу да інфармацыі і акрэдытацыі журналістаў пры органах улады. Асабліва балючая яна для рэгіянальных калег, якія робяцца закладнікамі разумення заканадаўства «Аб СМІ» чыноўнікамі мясцовага ўзроўню.
У Беларусі
Новай трывожнай тэндэнцыяй можна назваць перашкоды з боку сілавых структур журналістам, што асвятляюць вулічныя акцыі. Прадстаўнікі праваахоўных органаў некалькі разоў мэтанакіравана, з прымяненнем сілы, перашкаджалі журналістам выконваць прафесійныя абавязкі, хаця іх права прысутнічаць у месцах правядзення грамадска значных падзей і перадаваць адтуль інфармацыю замацавана ў дзейным законе «Аб СМІ».
Летась Беларусь упершыню ўключылася ў адзін з галоўных еўрапейскіх праектаў з суседнімі краінамі — «Усходняе партнёрства». Між тым, партнёрства і супрацоўніцтва павінныя грунтавацца на еўрапейскіх каштоўнасцях, ключавое месца сярод якіх займае свабода выказвання. Яна з’яўляецца не толькі фундаментальным правам чалавека, але і крытэрам выканання ўсіх астатніх яго правоў.
Афіцыйна ўлада прадэкларавала гатовасць да зменаў унутры краіны, але намеры так і засталіся няздзейсненымі. Мы вымушаныя канстатаваць, што агульнанацыянальны дыялог так і не распачаўся, як і не былі выкананыя рэкамендацыі еўрапейскіх структур па набліжэнні да дэмакратычных стандартаў у галіне СМІ.
ГА «БАЖ» працягвае падкрэсліваць: ніякі сапраўдны дыялог немагчымы без забеспячэння свабоды выказвання ў краіне і рэальнага паляпшэння сітуацыі са сродкамі масавай інфармацыі.
ГА «БАЖ»
1. Забеспячэнне роўных эканамічных умоваў для СМІ розных форм уласнасці, а менавіта:
- вяртанне ўсіх недзяржаўных грамадска-палітычных газет у сістэму «Саюздруку», падпісныя каталогі «Белпошты» і беларускія друкарні, а таксама недапушчальнасць абмежавання друку і распаўсюду ў будучым;
- выключэнне адміністрацыйнага і эканамічнага ціску на суб’ектаў гаспадарання, якія супрацоўнічаюць з рэдакцыямі незалежных СМІ.
2. Забеспячэнне поўнага доступу да інфармацыі, а менавіта:
- адмена артыкулаў Закона «Аб дзяржаўнай службе», а таксама палажэнняў ведамасных падзаконных актаў, якія абмяжоўваюць журналістаў у праве на доступ да інфармацыі пра дзейнасць органаў улады;
- гарантаванне свабоды акрэдытацыі карэспандэнтаў і адкрыцця афіцыйных прадстаўніцтваў замежных СМІ ў Беларусі, а таксама ўвядзенне заявачнага прынцыпу акрэдытацыі;
- недапушчальнасць выпадкаў адмовы дзяржаўных службоўцаў прадастаўляць інфармацыю журналістам.
3. Прывядзенне беларускага заканадаўства ў адпаведн¬асць з міжнароднымі прававымі нормамі, а менавіта:
- прывядзенне ў адпаведнасць з міжнароднымі нормамі законаў «Аб сродках масавай інфармацыі», «Аб супрацьдзеянні экстрэмізму» і практыкі іх прымянення;
- адмена артыкулаў Крымінальнага кодэкса, якія прадугледжваюць крымінальнае пакаранне за дыфамацыю, а менавіта: артыкула 188 «Паклёп», артыкула 189 «Абраза», артыкула 367 «Паклёп у дачыненні да Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь», артыкула 368 «Абраза ў дачыненні да Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь», артыкула 369 «Абраза прадстаўніка ўлады», артыкула 369–1 «Дыскрэдытацыя Рэспублікі Беларусь».
На думку ГА «БАЖ», гэтыя крокі паспрыяюць не толькі правядзенню адкрытых і дэмакратычных выбараў, але і паляпшэнню сітуацыі са свабодай выказвання і развіццю свабодных медыя ў Беларусі як неабходных умоваў развіцця дэмакратычнай краіны.
Зацверджана праўленнем ГА «БАЖ»
Каментары
